KSIĄŻKI

Książka powstała w wyniku wieloletnich prac nad gromadzeniem i klasyfikacją danych dotyczących dorobku kompozytorskiego wybitnego polskiego pianisty i stanowi próbę pełnego zaprezentowania dotychczasowego stanu badań w tym zakresie. (…). Adresowana j...

Przechodząc ulicą Floriańską w Krakowie, nie sposób było ich nie zauważyć, stanowili bowiem jej charakterystyczny akcent – dosłownie i w przenośni, jako kapela grająca gdzieś na skrzyżowaniu z ulicą św. Marka. Odznaczali się wyglądem – jako Romowie, ale i zachowaniem, bo w latach siedemdziesiątych, osiemdziesiątych, a nawet na początku dziewięćdziesiątych XX wieku wciąż stosunkowo niewielu muzyków koncertowało na ulicach. A jeśli już się pojawiali, to raczej byli to soliści lub pieśniarze akompaniujący sobie na przykład na gitarze, przygrywający popularne piosenki. Ale to właśnie tamta kapela romska, zakotwiczona na ulicy Floriańskiej, stanowiła stały punkt odniesienia dla wszystkich mieszkańców miasta, ale także dla przyjezdnych przemierzających Floriańską w drodze na Rynek Główny. Romowie z kapeli wyróżniali się tym bardziej, że ich muzyczną podporą był niewielki wzrostem, a pod koniec życia poruszający się wyłącznie na wózku inwalidzkim, ociemniały skrzypek – Stefan Dymiter. Widywany był on w Krakowie od lat siedemdziesiątych, zrazu sporadycznie, a potem coraz częściej, jak – wraz ze swoją kapelą – grywał na ulicy Floriańskiej: już to bliżej samej Bramy Floriańskiej, już to bliżej Rynku Głównego.
Czasami kapela grała na płycie Rynku, a czasami zupełnie w innych miejscach – zawsze jednak w ścisłym centrum miasta. Przechodnie różnie reagowali: niektórzy przystawali z zaciekawieniem, by przysłuchać się lepiej, inni jak najdalej omijali muzyków, odwracając wzrok i  przyspieszając kroku, zapewne by uniknąć zrzutki pieniędzy do kapelusza czy w ogóle spotkania z Romami. Może trochę się Korora „bali”, obawiając się w zasadzie konfrontacji z własnymi reakcjami i uczuciami? Bo byli też i tacy, którzy sami aktywnie szukali kontaktu z kapelą, śmiało podchodzili i zaczynali rozmawiać z muzykami, najczęściej wyrażając swój podziw dla kunsztu Stefana Dymitera. A kiedy któregoś dnia zabrakło go na zawsze, muzyka z ulicy Floriańskiej przestała wybrzmiewać.
Powoli, począwszy od pierwszych lat XXI wieku, odchodził do lamusa świat takich ulicznych kapeli romskich, i chociaż nadal pojawiają się one w przestrzeni miasta, to jednak coraz rzadziej – przegrywają z innymi formami popularnej rozrywki, dostępnymi na zawołanie w licznych krakowskich kawiarniach, barach i pubach (często serwujących muzykę już nagraną). Ale wciąż tli się jednak pamięć o pewnym niezwykłym skrzypku z Floriańskiej, a wierne grono entuzjastów i przyjaciół Stefana Dymitera stara się nieustannie przypominać o jego fenomenie,
propagując wiedzę na temat legendarnego romskiego skrzypka, twierdząc, że pamięć o nim jest po prostu „wyrazem uznania i szacunku”.

(ze Wstępu Autorki)

Do książki dołączona jest płyta z filmem pod tytułem Ławutaris, czyli skrzypek. Krakowskim szlakiem Stefana "Korora" Dymitera.

Film jest też dostępny na YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=13jLuIy-rZc

Muzyka i taniec wydają się immamentnie złączone z kulturą Romów, która – od stuleci – stanowi jednocześnie jeden z głównych impulsów do przemian i rozwoju muzyki artystycznej tworzonej przez profesjonalnych i półamatorskich kompozytorów. W Europie zależność ta zarysowała się szczególnie mocno, zwłaszcza w wieku XIX. Książka opisuje fenomen popularności romskich kapel muzycznych w Europie, szczególnie środkowej, oraz ich udział w popularyzacji najważniejszych w XIX wieku tańców. Szczególną uwagę autorzy książki poświęcają czardaszowi, walcowi, polce i marszowi. W książce opublikowane są po cztery kompozycje reprezentujące każdy z tych tańców i wskazujące w swych tytułach romskie inspiracje.

Mówiący o uniwersalnych prawdach i wciąż aktualny Dekalog zawsze wart jest przypomnienia, a jednak nie był on dotychczas analizowany pod względem muzycznym. Podjęta w niniejszej pracy próba zrozumienia, w jaki sposób muzyka autorstwa Zbigniewa Preisnera została wykorzystana w Dekalogu (i co stanowi jej kwintesencję, jaką funkcję pełni itd.), wypełnia pewną lukę w badaniach nad spuścizną Kieślowskiego. Jest także przyczynkiem do szerszych studiów nad twórczością samego Preisnera, gdyż dorobek tego kompozytora nie doczekał się jeszcze całościowych opracowań.

Czym jest rapsodia? Jak ją postrzegano, jak o niej pisano na przestrzeni dziejów? W jaki sposób ją definiowano? Czym się wyróżnia, co stanowi jej kwintesencję? I dlaczego wciąż warto o rapsodii mówić, badać meandry jej przeszłości, spekulować na temat jej przyszłości oraz zgłębiać tajniki jej niezaprzeczalnego czaru: uroku zaklętego w specyficznym ‘rapsodycznym’ – porównywalnym z ‘cygańskim’ – charakterze?

Książka Anny G. Piotrowskiej jest przedsięwzięciem jedynym w swoim rodzaju, bardzo śmiałym i ambitnym. Jest lapidarną, zwartą syntezą dotychczasowej wiedzy o muzyce filmowej, w pełni kompetentnym, dobrze sproblematyzowanym i dobrze napisanym kompendium. Wyróżniają ją walory merytoryczne, erudycja autorki, wszechstronne potraktowanie tematu.

(...) Kolekcje romskie są z reguły własnością podmiotów państwowych, ale także – choć już zdecydowanie rzadziej – znajdują się w rękach osób prywatnych. Obecnie w Polsce istnieją w zasadzie jedynie dwie znaczące kolekcje romologiczne będące własnością prywatnych kolekcjonerów: jedna z nich należy do Pawła Lechowskiego, a druga – do Andrzeja Grzymały-Kazłowskiego. Bogate zbiory, które udało im się zgromadzić, udostępniają oni przede wszystkim w Internecie, a niektóre eksponaty wypożyczają na użytek wystaw, wydawnictw naukowych, wydarzeń kulturalnych oraz na potrzeby teatru i filmu – jako rekwizyty czy elementy scenografii. Kolekcjonerzy ci stawiają sobie bowiem za cel nie tylko pomnażanie swoich zbiorów, ale także ich szerokie udostępnianie. (...)

Niniejsza publikacja poświęcona jest prezentacji muzykaliów ze współczesnych polskich zbiorów romologicznych znajdujących się w prywatnym posiadaniu – na przykładzie kolekcji Pawła Lechowskiego. Rozdział pierwszy przybliża tradycje portretowania Romów jako muzyków, a także zawiera krótką prezentację najważniejszych dzieł o tematyce romskiej znajdujących się w muzeach i galeriach całego świata. Nacisk położono również na omówienie historii powstających od drugiej połowy wieku XX polskich zbiorów romologicznych. Zaproponowano typologię muzykaliów znajdujących się w tych zbiorach. Podział ten konsekwentnie wykorzystano w rozdziale drugim, o charakterze dokumentacyjnym, w którym opisano reprezentatywne obiekty związane z muzyką (artefakty i dzieła sztuki) pochodzące z kolekcji Pawła Lechowskiego, uwzględniając także obiekty pochodzące ze zbiorów Andrzeja Grzymały-Kazłowskiego.

(ze Wstępu Autorki)

Podręcznik do nauki czytania partytur z elementami edytorstwa muzycznego został zaprojektowany jako koherentna całość. Kierowany jest w pierwszej kolejności do studentów, ale także wykładowców, którzy będą mogli korzystać z niego podczas zajęć prowadzonych w instytucjach akademickich (np. w instytutach muzykologicznych i w akademiach muzycznych) czy w szkołach muzycznych. Podręcznik ten może być także polecany do pracy samodzielnej, prowadzi bowiem uczących się krok po kroku, przybliżając im podstawowe, a w dalszej kolejności coraz bardziej skomplikowane zagadnienia z zakresu edytorstwa muzycznego, by następnie w przystępny sposób zaznajomić ich z tajnikami odczytywania partytur.

Topos muzyka cygańskiego — od schyłku XVIII wieku — budzi niesłabnące zainteresowanie, podobnie jak wyjątkowym powodzeniem cieszył się od czasów renesansu mit Orfeusza. W ramach kształtowanego w piśmiennictwie i dziełach muzycznych obrazu wyidealizowanej muzyki cygańskiej, postać muzyka cygańskiego uważano za uosobienie natchnionego twórcy... 

The publication is a documentation of the Chopin Congress held in Warsaw on the 150th anniversary of the composer's death.

Publikacja stanowi dokumentację Kongresu Chopinowskiego, jaki odbył się w Warszawie w 150. rocznicę śmierci kompozytora.

In the series "Practica musica" we want to make available for students and all interested in musical culture people the speeches from different epochs on the understanding of music and its role, the evaluation of musical works, executive issues, composition techniques e.t.c.

W serii "Practica musica" pragniemy udostępnić zarówno studiującym, jak i wszystkim interesującym się kulturą muzyczną wypowiedzi z różnych epok na temat pojmowania muzyki i jej roli, oceny dzieł muzycznych, problematyki wykonawczej, techniki kompozy...

In the series "Practica musica" we want to make available for students and all interested in musical culture people the speeches from different epochs on the understanding of music and its role, the evaluation of musical works, executive issues, composition techniques e.t.c.

W serii "Practica musica" pragniemy udostępnić zarówno studiującym, jak i wszystkim interesującym się kulturą muzyczną wypowiedzi z różnych epok na temat pojmowania muzyki i jej roli, oceny dzieł muzycznych, problematyki wykonawczej, techniki kompozy...

In the series "Practica musica" we want to make available for students and all interested in musical culture people the speeches from different epochs on the understanding of music and its role, the evaluation of musical works, executive issues, composition techniques e.t.c.

W serii "Practica musica" pragniemy udostępnić zarówno studiującym, jak i wszystkim interesującym się kulturą muzyczną wypowiedzi z różnych epok na temat pojmowania muzyki i jej roli, oceny dzieł muzycznych, problematyki wykonawczej, techniki kompozy...

W serii "Practica musica" pragniemy udostępnić zarówno studiującym, jak i wszystkim interesującym się kulturą muzyczną wypowiedzi z różnych epok na temat pojmowania muzyki i jej roli, oceny dzieł muzycznych, problematyki wykonawczej, techniki kompozy...

W serii "Practica musica" pragniemy udostępnić zarówno studiującym, jak i wszystkim interesującym się kulturą muzyczną wypowiedzi z różnych epok na temat pojmowania muzyki i jej roli, oceny dzieł muzycznych, problematyki wykonawczej, techniki kompozy...

Treść książki skoncentrowana jest na dwóch komplementarnych nurtach tematycznych: dziele Zbigniewa Bargielskiego i wątkach biograficznych (tych przede wszystkim, które łączą się z twórczością i jej recepcją), z uwzględnieniem kontekstu kulturowego, umożliwiającego zrozumienie sytuacji twórcy w splocie rozmaitych uwarunkowań.

Tematyka biograficzna, stawiająca sobie za cel chronologiczne uchwycenie wydarzeń życia kompozytora w kolejnych jego etapach, wypełnia początkowe paragrafy rozdziałów: Zakorzenienie, Studia muzyczne, Pobyt w Austrii i Powrót do Polski, stanowiąc wprowadzenie do rozważań ukierunkowanych na charakterystykę kompozycji przypisanych danemu etapowi życia i przyporządkowanych poszczególnym gatunkom, z których żaden nie został pominięty. Dzieło zatem jawi się ostatecznie jako główny przedmiot uwagi w tej książce.

O doborze przedstawianych w poszczególnych rozdziałach utworów zadecydowało kilka kryteriów: ich ranga w kompozytorskim dorobku Bargielskiego, reprezentatywność proponowanych rozwiązań kompozytorskich, rzutujących na dobór zagadnień, np. z obszaru stylistyczno-estetycznych transformacji języka muzycznego czy elementów constans tegoż. Istotnym kryterium było również przyjęte w pracy założenie zaprezentowania utworów gatunkowo różnorodnych. W omówieniach kompozycji w ramach gatunków utrzymany został porządek chronologiczny.

Oprócz rozdziałów I–IV, w których elementy biograficzne łączą się z charakterystyką twórczości oraz jej recepcją w Austrii i w Polsce, książka zawiera dwa kolejne rozdziały, z których V stanowi próbę syntetycznego ujęcia idiomatycznych cech języka muzycznego Zbigniewa Bargielskiego, zaś w rozdziale VI zebrane zostały refleksje osób, z którymi w większości, oprócz zawodowych, połączyły Bargielskiego więzy wieloletniej przyjaźni.

Książkę dopełniają Aneksy. Pierwszy z nich jest spisem kompozycji uwzględniającym, oprócz tytułu i obsady, datę powstania (także rewizji) dzieła i informację o wydaniu. Aneks drugi zawiera wybór wierszy Zbigniewa Bargielskiego z krótką charakterystyką tego nurtu twórczości, Aneks trzeci prezentuje wybrane fragmenty tekstów publicystycznych Bargielskiego również z krótkim wprowadzeniem do tej sfery aktywności kompozytora. W Aneksie czwartym znajdują się teksty słowne wykorzystane w dwóch przedstawionych w książce dziełach: Sonnenlieder i Im Niemandsland, a w Aneksie V wykaz filmów i sztuk teatralnych z muzyką Zbigniewa Bargielskiego.

(Fragmenty Wstępu książki)

Niniejsza rozprawa została zainspirowana jubileuszem 100-lecia Akademii Muzycznej w Krakowie, uroczyście obchodzonym w 1988 roku. Z tej to okazji wydawało się autorowi rzeczą ze wszech miar celową podjęcie próby naszkicowania dziejów nauczania muzyki...