Musica Iagellonica

Zbiór opisowych analiz kompozycji najczęściej spotykanych na lekcjach form muzycznych w średnich szkołach muzycznych. Książka stanowi cenne uzupełnienie wcześniejszej publikacji (ABC form muzycznych). Autorka skupia się przede wszystkim na analizie d...

Regamey passe l’été et l’automne 1940 à Cracovie, ne s’étant pas encore engagé dans la résistance polonaise. Son intérêt pour la musique s’éveille au contact de la partition de « Wozzeck » d’Alban Berg qui lui est prêtée par l’illustre professeur et musicologue Zdzisław Jachimecki. Regamey s’immerge dans cette « surprenante musique, [où l’on] trouve nombre d’idées magnifiques pour le chant expressionniste ». Il commence à sentir le besoin de s’orienter vers ce type de chant mais avec une approche qui lui soit sienne. C’est ainsi que naît son désir de composer.

Pierwsze po wybuchu wojny lato i jesień 1940 roku Regamey spędzał w Krakowie, nie będąc jeszcze na początku wojny zaangażowany w działalność dla polskiego podziemia. Rozbudzenie zainteresowań muzycznych powoduje udostępniona mu przez muzykologa prof. Zdzisława Jachimeckiego partytura "Wozzecka" A. Berga. Regamey pisze, że zatapiając się w tę „zdumiewającą muzykę”, znajdował w niej „szereg wspaniałych pomysłów ekspresjonistycznego traktowania śpiewu”. Zaczyna odczuwać potrzebę ukształtowania tego typu śpiewu w podobny, ale odmienny i zupełnie własny sposób, i tak rodzi się pragnienie komponowania.

Mówiący o uniwersalnych prawdach i wciąż aktualny Dekalog zawsze wart jest przypomnienia, a jednak nie był on dotychczas analizowany pod względem muzycznym. Podjęta w niniejszej pracy próba zrozumienia, w jaki sposób muzyka autorstwa Zbigniewa Preisnera została wykorzystana w Dekalogu (i co stanowi jej kwintesencję, jaką funkcję pełni itd.), wypełnia pewną lukę w badaniach nad spuścizną Kieślowskiego. Jest także przyczynkiem do szerszych studiów nad twórczością samego Preisnera, gdyż dorobek tego kompozytora nie doczekał się jeszcze całościowych opracowań.

Zaskakujący zbiór wczesnych pieśni Konstantego Regameya, wybitnego kompozytora szwajcarsko-polskiego, wywodzącego się z Kijowa, powstał w 1921 roku w Warszawie. (…) Rękopiśmienny czystopis zawiera sześć dokładnie datowanych pieśni (w rzeczywistości pięć, bowiem Уход в сны (Odejście w sny) zamieszczona jest w dwóch wersjach: na tenor lub sopran i bas).

A surprising collection of  Konstanty Regamey's early songs, a great Swiss-Polish composer, originating from Kiev. Thease songs were composed in 1921 in Warsaw. (...) The manuscript contains six accurately dated songs (in fact five, as in Уход в сны - Gone to dreams) comes in two versions: for tenor or soprano and bass)...

Teksty Ut P. Perkowskiego są zaczerpnięte z antologii opracowanej przez Remigiusza Kwiatkowskiego, wydanej pt. "Choć była krótsza noc, niż sen. Antologia poezji japońskiej Chiakunin-Izszu, czyli Ze stu poetów po jednej pieśni", Warszawa (1913, wyd. 4...

The texts of P. Perkowski Uts are taken from the anthology prepared by Remigiusz Kwiatkowski, published as: "Choć była krótsza noc, niż sen. Antologia poezji japońskiej Chiakunin-Izszu, czyli Ze stu poetów po jednej pieśni" ("Although it was a shorter night than sleep. The anthology of Chiakunin-Izszu's Japanese poetry, poetry of one hundred poems"), Warsaw (1913, ed. 4...

Sonata fortepianowa op. 8 powstała w 1926 roku. Partytura prawdopodobnie zaginęła podczas drugiej wojny światowej. Po wojnie kompozytor dokonał rekonstrukcji dzieła. Źródła encyklopedyczne różnią się co do daty tej rekonstrukcji, wskazując na lata: 1...

Piano Sonata, composed in 1926, lost during the second world war, then reconstructed in 1947-48, 1949, 1952, 1960.

Niniejsza publikacja dokumentuje Sympozjum, które odbyło się 31 marca 2006 roku w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, zorganizowane przez zespół badawczy tego Instytutu. Książka obejmuje zarys głównych problemów estetycznych i teoretycznych, związanych z pojęciami "modernizmu" i "postmodernizmu", jakie pojawiły się w myśli humanistycznej od końca XIX wieku do czasów współczesnych, oraz analizę wybranych utworów kompozytorów polskich przeprowadzoną z punktu widzenia ich cech indywidualnych oraz ich związków z głównymi trendami artystycznymi epoki, w kontekście głoszonych przez twórców poglądów estetycznych. Nowe techniki kompozytorskie i idee artystyczne kultywowane w ciągu minionego stulecia były źródłem powstania wielu nurtów artystycznych o odrębnych, a nawet przeciwstawnych zespołach cech.

Przechodząc ulicą Floriańską w Krakowie, nie sposób było ich nie zauważyć, stanowili bowiem jej charakterystyczny akcent – dosłownie i w przenośni, jako kapela grająca gdzieś na skrzyżowaniu z ulicą św. Marka. Odznaczali się wyglądem – jako Romowie, ale i zachowaniem, bo w latach siedemdziesiątych, osiemdziesiątych, a nawet na początku dziewięćdziesiątych XX wieku wciąż stosunkowo niewielu muzyków koncertowało na ulicach. A jeśli już się pojawiali, to raczej byli to soliści lub pieśniarze akompaniujący sobie na przykład na gitarze, przygrywający popularne piosenki. Ale to właśnie tamta kapela romska, zakotwiczona na ulicy Floriańskiej, stanowiła stały punkt odniesienia dla wszystkich mieszkańców miasta, ale także dla przyjezdnych przemierzających Floriańską w drodze na Rynek Główny. Romowie z kapeli wyróżniali się tym bardziej, że ich muzyczną podporą był niewielki wzrostem, a pod koniec życia poruszający się wyłącznie na wózku inwalidzkim, ociemniały skrzypek – Stefan Dymiter. Widywany był on w Krakowie od lat siedemdziesiątych, zrazu sporadycznie, a potem coraz częściej, jak – wraz ze swoją kapelą – grywał na ulicy Floriańskiej: już to bliżej samej Bramy Floriańskiej, już to bliżej Rynku Głównego.
Czasami kapela grała na płycie Rynku, a czasami zupełnie w innych miejscach – zawsze jednak w ścisłym centrum miasta. Przechodnie różnie reagowali: niektórzy przystawali z zaciekawieniem, by przysłuchać się lepiej, inni jak najdalej omijali muzyków, odwracając wzrok i  przyspieszając kroku, zapewne by uniknąć zrzutki pieniędzy do kapelusza czy w ogóle spotkania z Romami. Może trochę się Korora „bali”, obawiając się w zasadzie konfrontacji z własnymi reakcjami i uczuciami? Bo byli też i tacy, którzy sami aktywnie szukali kontaktu z kapelą, śmiało podchodzili i zaczynali rozmawiać z muzykami, najczęściej wyrażając swój podziw dla kunsztu Stefana Dymitera. A kiedy któregoś dnia zabrakło go na zawsze, muzyka z ulicy Floriańskiej przestała wybrzmiewać.
Powoli, począwszy od pierwszych lat XXI wieku, odchodził do lamusa świat takich ulicznych kapeli romskich, i chociaż nadal pojawiają się one w przestrzeni miasta, to jednak coraz rzadziej – przegrywają z innymi formami popularnej rozrywki, dostępnymi na zawołanie w licznych krakowskich kawiarniach, barach i pubach (często serwujących muzykę już nagraną). Ale wciąż tli się jednak pamięć o pewnym niezwykłym skrzypku z Floriańskiej, a wierne grono entuzjastów i przyjaciół Stefana Dymitera stara się nieustannie przypominać o jego fenomenie,
propagując wiedzę na temat legendarnego romskiego skrzypka, twierdząc, że pamięć o nim jest po prostu „wyrazem uznania i szacunku”.

(ze Wstępu Autorki)

Do książki dołączona jest płyta z filmem pod tytułem Ławutaris, czyli skrzypek. Krakowskim szlakiem Stefana "Korora" Dymitera.

Film jest też dostępny na YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=13jLuIy-rZc

Balthasar Erben (*1626 Gdańsk, †1686 tamże) należy do grona najwybitniejszych kompozytorów gdańskich II poł. XVII wieku. Pod względem artystycznym kompozycje wokalno-instrumentalne Balthasara Erbena nie odbiegają od dzieł znakomitych twórców działających na północy Niemiec, takich jak Franz Tunder, Matthias Weckmann, czy Dietrich Buxtehude. Inwencja melodyczna, bogactwo pomysłów harmonicznych oraz ścisła zależność muzyki od warstwy słownej tekstu to najważniejsze wyznaczniki jego warsztatu kompozytorskiego. Jak przystało na protestanckiego kapelmistrza, znaczące miejsce w jego twórczości zajmują koncerty chorałowe (w typie per omnes versus).

Te Deum Bütnera przeznaczone jest na trzy chóry wokalne, zróżnicowane pod względem barwy i rejestru (CCAT CATB ATTB) oraz rozbudowany zespół instrumentalny, złożony z 2 kornetów, 2 trąbek, kotłów, 4 puzonów (w druku dodatkowo określonych jako Choro 4), 2 skrzypiec oraz instrumentów realizujących basso continuo (organy i instrumenty melodyczne – viola basowa i violone).

Es erhub sich ein Streit im Himmel to utwór wyróżniający się na tle całego zachowanego dorobku kompozytorskiego Christopha Wernera, kantora kościoła św. Katarzyny w Gdańsku. Jest to, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, jedyna zachowana kompozycja wielkoobsadowa tego twórcy i utwór, w którym w najpełniejszy sposób zrealizowane zostały założenia barokowego stile concertato.

Praca stanowi próbę zarysowania syntetycznego obrazu historii muzyki w staniąteckim klasztorze w oparciu o analizę materiału źródłowego dostępnego w bogatym archiwum panien benedyktynek w Saniątkach.